Program edukacyjny - Magiczna kuchnia Cecylki Knedelek

Opublikowano: środa, 30, grudzień 2015

Zespól Szkół Specjalnych im. Jana Brzechwy w Szamotułach

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Program edukacyjny

Magiczna kuchnia Cecylki Knedelek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                    Opracowanie:

                                                                      Grażyna Wolińska

                                                                     Joanna Bożyczko

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wprowadzenie

 

Pracując z uczniami z niepełnosprawnością  intelektualną zwraca się uwagę na sytuację czy zajęcia, które są im proponowane  zapewniają uczniom jak najpełniejszych ich udział, wyzwalają aktywność uczniów powodują zaangażowanie, oraz budzą ich zainteresowanie. Z mojego doświadczenia
w pracy z uczniami z niepełnosprawnością intelektualną na każdym poziomie nauczania wynika, że warunki wyżej wymienione spełniają szeroko pojęte zajęcia kulinarne. Umożliwiają one integrowanie treści z wielu dziedzin, jednocześnie angażując emocjonalnie uczniów. Wiem doskonale, że pozytywne emocje znacznie podnoszą poziom zapamiętywania wiadomości, wpływają na koncentrację uwagi.

 

Wstęp

 

Proponowane zajęcia kulinarne adresowane są do uczniów z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną w wieku młodszym czyli na poziomie szkoły podstawowej. Ponieważ pracuję z uczniami umiarkowanie upośledzonymi umysłowo na poziomie Szkoły Przysposabiającej do Pracy, gdzie zajęcia kulinarne są stałym elementem naszej pracy, pomyślałam że starsi bardziej doświadczeni uczniowie mogli by wprowadzać młodsze dzieci w świat kulinarnego eksperymentowania. Dzieciom ogromną radość sprawia możliwość przesypywania, mieszania, ugniatania czyli to co podczas gotowania, pieczenia tak naprawdę często się wykonuje. A możliwość spożycia tego co samodzielnie się przygotowało sprawia im jeszcze większą frajdę.  Starsi uczniowie będą mogli pochwalić się już opanowanymi umiejętnościami i służyć młodszym pomocą przy bardziej skomplikowanych czynnościach.

Celem  pedagogicznym dla dzieci młodszych  jest  taka  organizacja  zajęć,  aby  możliwe  było  realne uczestnictwo w czynnościach życia rodzinnego.  
W procesie nabywania nowych doświadczeń nie  straciły  swojej  aktualności  podstawowe  zasady:  dotknąć,  wziąć  do  ręki  i  manipulować.  Udział
w zajęciach  kulinarnych,  umożliwia  zdobycie  takich  doświadczeń  jak 
np: odczucie  rosnącego  ciepła w pomieszczeniu, wydobywających się zapachów, konieczność poczekania,  zanim potrawa będzie gotowa. Fakt uczestnictwa w zajęciach kulinarnych, mieszania czy dotykania produktów, które mogą być zimne albo np.  lepkie i  które  przeistaczają  się  później  w  coś  ciepłego,  o  przyjemnym  zapachu  może  wpływać  na stosunek do spożywania posiłków,  powoduje  zwiększenie  apetytu, a potrawy których dzieci wcześniej nie jadły są zjadane bez przykrości. Trzeba pamiętać,  że w tych zajęciach nie chodzi  o to, by wpoić dzieciom praktyczne wiadomości z  zakresu  gotowania.  Poprzez  uczestnictwo  w  zajęciach  kulinarnych  wyzwalana  jest  większa aktywność, dają one możliwość wzajemnego poznania, pomagania sobie nawzajem.

Założenia poniższego programu opierają się na podstawie programowej

kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych i gimnazjach
z Rozporządzenia MEN z dnia 23 grudnia 2008 r.(załącznik nr3)

Program „Magiczna kuchnia Cecylki Knedelek” przewidziany jest do realizacji
w ramach zajęć edukacyjnych. Zagadnienia prezentowane w programie integrują różnorodne treści i cele prowadząc jednocześnie do całościowego poznawania rzeczywistości. Pamiętając o specyficznym globalnym ujmowaniu świata przez osoby niepełnosprawne intelektualnie proponując tematykę zajęć nie można wyodrębnić tylko jednej płaszczyzny. Przedstawiony zawiera w sobie treści z zakresu samoobsługi, komunikacji, uspołecznienia i techniki, edukacji czytelniczej i edukacji matematycznej.

 

Aby uzyskać zamierzone efekty w procesie edukacji uczniów
z niepełnosprawnością konieczne jest postępowanie zgodnie z następującymi zasadami:

Ø zasadą życzliwej pomocy,

Ø zasadą kształtowania

Ø pozytywnej atmosfery pracy,

Ø zasadą aktywności w nauce,

Ø zasadą dominacji wychowania,

Ø zasadą indywidualizacji,

Ø zasadą treści kształcących (dostosowanie treści kształcących do typu specyfiki dziecka)

 

 

Cele programu:

 

Zgodnie z wytycznymi zamieszczonymi w podstawie programowej

celem edukacji osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną jest rozwijanie autonomii   ucznia niepełnosprawnego, wdrażanie go do życia społecznego, rozumienia i przestrzegania norm społecznych, a w szczególności wyposażenie go w takie umiejętności i wiadomości, które umożliwią mu spostrzeganie siebie jako osoby niezależnej.

Cele główne poniższego programu to:

 

Ø Rozwijanie samodzielności i aktywności własnej uczniów,

Ø stymulacja wielozmysłowa

Ø rozwijanie funkcji poznawczych

.

 

 

 

 

 

Cele szczegółowe programu

 

Ø utrwalanie podstawowych nawyków higienicznych i żywieniowych

Ø zapoznanie z zasadami bezpiecznego korzystania ze sprzętu AGD

Ø usprawnienie techniki samodzielnego jedzenia

Ø zapoznanie z zasadami zachowania się przy stole

Ø nauka nakrywania do stołu

Ø doskonalenie sprawności manualnej, podczas wykonywania niektórych etapów w przygotowywaniu posiłków;

Ø zapoznanie z podstawowymi sprzętami kuchennymi

Ø rozwijanie mowy i bogacenie słownictwa

Ø wypracowanie umiejętności koncentracji uwagi na zadaniu

Ø kształtowanie umiejętności odraczania gratyfikacji

Ø rozwijanie myślenia przyczynowo- skutkowego

Ø wzmacnianie poczucia własnej wartości oraz kształtowanie poczucia sprawstwa

Ø rozwijanie koordynacji wzrokowo ruchowej

Ø rozwijanie spostrzegawczości

Ø rozwijanie percepcji słuchowej, wzrokowej, dotykowej

Ø rozwijanie i doskonalenie zmysłu smaku i zapachu podczas przygotowywania i smakowania

Ø przyrządzonych potraw

Ø kształtowanie umiejętności rozpoznawania i nazywania warzyw owoców
i innych artykułów spożywczych na podstawie wyglądu, zapachu i smaku, dotyk

 

 

Treści kształcenia i wychowania

 

Program przeznaczony jest do realizacji w ramach zajęć edukacyjnych
z uczniami z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym

i znacznym. Cykl zaplanowany jest do zrealizowania w ciągu całego roku szkolnego ,a zajęcia odbywają się  raz w miesiącu. Podczas zajęć realizowane są następujące treści nauczania (zgodne z podstawą programową):

v Umiejętności samoobsługi:

ü kształtowanie sprawności niezbędnych w codziennym życiu dotyczących jedzenia i higieny,

ü kształtowanie nawyków i postaw ogólnie akceptowanych w tym zakresie

v Dbałość o zdrowie:

ü utrwalanie podstawowych nawyków żywieniowych i higienicznych

ü przyjmowanie prawidłowej pozycji ciała

v Umiejętność porozumiewania się z otoczeniem

ü doskonalenie słownictwa ucznia i umiejętności formułowania wypowiedzi,

ü doskonalenie wymowy.

v Rozwijanie percepcji wzrokowej i spostrzegania:

ü podczas obserwacji rzeczywistości i na obrazkach

ü przez manipulowanie przedmiotami i porządkowanie przedmiotów

ü przez wyszukiwanie różnic i podobieństw oraz zauważanie zmian w otoczeniu

v Ćwiczenia pamięci szczególności dotykowej, ruchowej i słownej

v  Nauka czytania i pisania z wykorzystaniem ćwiczeń:

ü usprawniania koordynacji wzrokowo-ruchowej

v Umiejętności matematyczne:

ü porównywanie,

ü porządkowanie zbiorów przedmiotów,

ü mierzenie ciężaru, objętości, czasu

v Poznawanie najbliższego otoczenia:  sklepów, punktów usługowych

v Poznawanie najbliższego środowiska społeczno-kulturowego

ü wdrażanie do kulturalnego, społecznie akceptowanego sposobu bycia

v Kształcenie techniczne:

ü poznawanie materiałów, produktów codziennego użytku, ich właściwości i zastosowań korzystanie z prostych narzędzi

ü korzystanie z urządzeń technicznych powszechnego użytku zgodnie z ich przeznaczenie

 

Metody, formy i środki realizacji programu.

 

Specyfika edukacji uczniów z niepełnosprawnością intelektualną wymaga

zastosowania metod pracy, które odpowiadają ich potrzebom i możliwościom.

Podczas realizacji poniższego programu proponowane jest wykorzystanie następujących metod pracy:

Ø elementy metody ośrodków pracy

Ø metoda praktycznego działania

Ø pokaz,

Ø obserwacji

Ø metody słowne

 

 

 

 

 

 

 

Środki dydaktyczne:

 

Podstawowym środkiem dydaktycznym jest „Książka kucharska dla dzieci”, której autorką jest Joanna Krzyżanek. Zawiera ona krótkie, wprowadzające
w temat zajęć opowiadania oraz przepisy kulinarne. Do realizacji treści programu niezbędne jest zabezpieczenie odpowiednich narzędzi, sprzętów kuchennych.

Do najważniejszych należą:

Ø  różnego rodzaju naczynia, garnki możliwość korzystania z lodówki

Ø piecyk elektryczny z piekarnikiem

Ø drobny sprzęt gospodarstwa domowego

Na każde zajęcia należy także zgromadzić odpowiednie artykuły spożywcze.

W trakcie zajęć można prezentować także zdjęcia, rysunki przedstawiające

różne artykuły spożywcze.

 

Formy pracy

Ø zbiorowa zindywidualizowana

Ø zbiorowa

 

Wskazówki metodyczne

 

Biorąc pod uwagę poziom funkcjonowania osób z niepełnosprawnością
w stopniu umiarkowanym i znacznym, wychowanie i nauczanie tych uczniów powinno być procesem zintegrowanym, całościowym, opartym na wielozmysłowym poznawaniu świata. Działania edukacyjne w placówkach specjalnych skierowane są na zaspokajanie specyficznych potrzeb edukacyjnych tych osób. W całym procesie edukacyjnym konieczne jest dostosowywanie wymagań do możliwości psychofizycznych uczniów. Ważne jest, aby zauważać nawet niewielkie postępy, nagradzać za zaangażowanie a nie wymierne efekty.

Osiągniemy to poznając ucznia, ponieważ najlepiej zapamiętujemy to, co rzeczywiście nas obchodzi, co łączy się z napięciem uczuciowym oraz to, co wiąże się z zaspokajaniem potrzeb. Wykorzystujmy dążenie każdego ucznia do zdobywania nowych umiejętności, do doskonalenia ich. Działając na kilka sfer wrażliwości zmysłowej jednocześnie, wzmagamy ogólny stan pobudzenia, stan gotowości układu nerwowego do pracy i rozwoju

Starajmy się stwarzać sytuacje w których mogliby uczyć się podejmowania coraz bardziej trafnych decyzji. Zajęcia z gotowania mogą być taką płaszczyzną.

Zakończenie cyklu zajęć przewidziane jest zaproszenie rodziców uczniów na poczęstunek przygotowany podczas zajęć.

Dla zamierzonego przebiegu zajęć konieczne jest przeprowadzanie ich
w pracowniach gospodarstwa domowego, których gospodarzami są uczniowie
z klas przysposabiających do pracy. Klasy te są wyposażone w odpowiednie zaplecze kuchenne, sprzęt gospodarstwa domowego i naczynia  kuchenne.

Tematyka poszczególnych zajęć oparta jest na treściach zaczerpniętych z książki Joanny Krzyżanek „ Książka kucharska dla dzieci”. Pozycja ta była inspiracją do powstania powyższego programu. Połączenie pogodnych, humorystycznych krótkich opowiadań będących wprowadzeniem do części zasadniczej zajęć

wydaje się zabiegiem podnoszącym atrakcyjność oraz nadającym zajęciom stricte kulinarnym nowego rysu. Każde zajęcia zaczynają się zapoznaniem
z tekstem. Można przygotować sylwety bohaterów i zainscenizować opowiadanie. Po krótkim omówieniu i sprawdzeniu stopnia rozumienia tekstu przechodzimy do części praktycznej zajęć tzn. przygotowania potraw. Omawiamy potrzebne produkty, umożliwiamy poznanie ich wieloma zmysłami. Zwracamy uwagę na kolejność czynności oraz jaką zmianę one powodują

(np. obrane jabłko ma inny kolor, pokrojona marchew ma inny kształt,
a ugotowana inny smak). Na tym etapie można odwoływać się do tekstu.
Po zakończeniu naszego gotowania wspólnie sprzątamy. Ostatnim punktem zajęć. Jest nakrycie do stołu i wspólne degustowanie przyrządzonej potrawy.

Zajęcia kulinarne są znakomitą okazją umożliwiającą uczniom niepełnosprawnym poznawanie otaczającego świata, dają możliwość współpracy dzieci starszych z młodszymi, uczą koleżeństwa, cierpliwości. Będą wspaniałą zabawą dla dzieci młodszych i doskonałym doświadczeniem edukacyjnym dla uczniów starszych.

 

Ewaluacja programu

 

Współczesne rozumienie ewaluacji to nie tylko kontrola, ocena i zbieranie danych, to także możliwość uzyskania informacji zwrotnej o tym, w jakim stopniu zaproponowane treści umożliwiają realizację zadań edukacyjnych. Dzięki ewaluacji dowiadujemy się, jakie potrzeby i oczekiwania mają

uczniowie odnośnie proponowanych zajęć. Możliwa staje się odpowiedź dotycząca realizacji zamierzonych celów.

Proces edukacji ucznia głębiej niepełnosprawnego ma za zadanie wyposażyć go w takie umiejętności i sprawności, aby był jak najlepiej przygotowany do realizacji zadań życia społecznego oraz podejmowania różnych ról społecznych w jego środowisku.

 

ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW MŁODSZYCH I STARSZYCH

 

Ø nabycie podstawowej wiedzy o zdrowym żywieni

Ø wykształcenie określonych nawyków higieniczno- estetycznych

Ø rozwijanie samodzielności i sprawności manualnej

Ø udoskonalenie wielorakich doznań zmysłowych: bardziej rozwinięty zmysł wzroku, smaku, zapachu

Ø kształtowanie umiejętności współdziałania oraz zachowań prospołecznych

Ø podniesienie samooceny uczniów, jako „wynik” przeżycia sukcesu.

Ø nabycie umiejętności sprawowania opieki nad młodszymi „ starszy kolego mentorem młodszego”

Ø kształtowanie umiejętności współpracy i współdziałania  w grupie

Ø rozwijanie komunikacji

 

Systematyczne prowadzenie obserwacji pozwoli dostrzec wpływ  przekazywanych treści na postawy, wiedzę, umiejętności i zachowania uczniów, a zarazem stanowi podstawę planowania dalszej pracy.

Prowadzenie dokumentacji fotograficznej z przebiegu zajęć także pozwoli na ocenę zaangażowania uczniów, ich aktywności. Na zakończenie roku możliwe jest wspólne przygotowanie foto książki i prezentacji dla rodziców. Miłym sposobem zakończenia cyklu zajęć będzie zaproszenie rodziców na poczęstunek przygotowany przez uczniów i nauczycieli

 

 

Bibliografia

 

Ø Krzyżanek J. „Książka kucharska dla dzieci”  Kielce 2015 wydanie IV

Ø Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych i gimnazjach, załącznik nr 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy

programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego
w poszczególnych typach szkół (Dz. U.z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz. 17

Ø Lipkowski O., Pedagogika specjalna, Warszawa 1981

 

 

Roczny rozkład materiału zawiera treści ułożone zgodnie z następstwem pór roku, dostępności produktów sezonowych oraz obowiązujących świąt.

 

Rozkład materiału zajęć kulinarnych „ Magiczna kuchnia Cecylki Knedelek”

 

Termin

Tematyka

Sposób realizacji

Uwagi

 

wrzesień

I ty możesz zostać

kucharzem

–Przedstawienie tematyki cyklu zajęć

 

Zapoznanie z bohaterką „Książki

kucharskiej dla dzieci” Zapoznanie

z zasadami obowiązującymi podczas zajęć. Zasady BHP. Zapoznanie z podstawowymi sprzętami kuchennymi wykorzystywanymi na zajęciach. Wykonanie ilustrowanego słowniczka warzyw i owoców.

Wstęp do książki

październik

”Nadziewane ziemniaczki, czyli jesienna potrawa knedelkowian”

Wysłuchanie tekstu „ O tym jak jesienią jemy jesienne potrawy”. Analiza tekstu, o tym co robimy jesienią, jakimi kolorami wita nas jesień. Utrwalanie kolorów, dary Pani jesieni. Karty pracy, przepis słowno obrazkowy. Przygotowanie  produktów, sprzętu. Podział obowiązków, wykonanie potrawy. Pieczenie, sprzątanie, nakrywanie stołu, przygotowanie Cecylkowej herbatki, spożycie pieczonych ziemniaczków

Str. 302-305

listopad

„Księżycowe rogaliki, czyli ciastka jedzone na dachu”

Wysłuchanie tekstu „ O tym jak jedliśmy księżycowe rogaliki” Analiza tekstu. Jakie ptaki odlatują do ciepłych krajów- praca plastyczna. Przepis na rogaliki słowno-obrazkowy. Przygotowanie ciasta, lepienie rogalików. Nakrywanie stołu, wspólny posiłek. Sprzątanie, pieczenie, przygotowanie stołu, wspólne jedzenie

Str. 440-443

grudzień

„Imbirowe aniołki czyli bożonarodzeniowe ciasteczka na choinkę”

Wysłuchanie tekstu „o tym jak Walerię zjadła ciekawość” Analiza tekstu. Czy Mikołaj jest prawdziwy? Tradycje Bożonarodzeniowe. Symbolika świąt. Rodzinne świętowanie. Przepis, produkty, wykonanie aniołków, pieczenie, ozdabianie. Zawieszanie aniołków na choince. Sprzątanie.

Str.314-317

styczeń

„ Szafirowy ryż czyli przysmak z ananasem”

Wysłuchanie tekstu „ O tym jak dostałam odrobinę szafranu od Szafranicy” Analiza tekstu. Babcia i dziadek ich rola w życiu dzieci. Praca plastyczna – kartka dla dziadków oprawiona w ramkę. Przepis słowno-obrazkowy, przygotowanie produktów, gotujemy ryż z szafranem, kroimy ananasa, mieszanie składników z cukrem. Nakrywanie stołu, wspólny posiłek. Sprzątanie

Str.130-133

luty

„ Placuszki z rodzynkami czyli pachnące kropeczki”

Wysłuchanie tekstu „ O tym jak jadłam placuszki z kropkami” Analiza tekstu.

Choroby wieku dziecięcego- wizyta u lekarza- lekarstwa. Jak właściwie zażywać lekarstwa ( krzyżówki, rebusy, kolorowanki)  przepis słowno-obrazkowy , przygotowanie produktów, pieczemy placuszki z rodzynkami. Nakrywanie stołu, wspólny posiłek, sprzątanie

Str.310-313

marzec

„Kolorowe mazurki czyli wielkanocne ciasto w kształcie jajka”

Wysłuchanie tekstu” o tym jak przygotowywałyśmy wielkanocne mazurki i słuchałyśmy mazurka pani Ludmiły”

Analiza tekstu. Wielkanocne smakołyki mazurki- mazurek muzyczny ( słuchamy utworu) wielkanocne zwyczaje – malujemy pisanki ( karty pracy, pisanki-ozdabianie jajek kolorową włóczką) Przepis słowno-obrazkowy. Przygotowanie produktów. Przygotowanie ciasta, wykonanie mazurków, pieczenie, ozdabianie masą mleczną, migdałami, kolorowym cukrem)

Str. 348-350

kwiecień

„Pierwsza wiosenna sałatka czyli wiosenna potrawa knedelkowi”

Wysłuchanie tekstu „ O tym jak wiosną jemy wiosenną sałatkę. Analiza tekstu.

Wiosna wokół nas – kary pracy ( wiosenne kwiaty, kwitną drzewa owocowe, rebusy, krzyżówki) praca plastyczna – kolorowy wiatraczek. Przepis słowno-obrazkowy. Przygotowanie produktów, przygotowanie sałatki. Nakrywanie stołu, wspólny posiłek. Sprzątanie.

Str.352-355

maj

„Mleczne herbatniki, czyli szybki smakołyk dla tych, którzy nie mają czasu”

Wysłuchanie tekstu „ O tym że jedzenie
i porządki nie są najważniejsze” Analiza tekstu. Rozmowa o tym co jest ważne w kontaktach z innymi ludźmi. Buźki z emocjami – rozmowa o emocjach. Zabawa w kalambury. Przepis słowno- obrazkowy.

Przygotowanie produktów, wykonanie deseru. Nakrywanie stołu, wspólny posiłek. Sprzątanie

Str.364-367

czerwiec

„Ciepłe owoce, czyli maliny, jeżyny, brzoskwinie i winogrona pod słodką kołderką”

Wysłucha nie tekstu „ O tym jak Waleria upiekła przepyszne ciasto w pół godziny”

Analiza tekstu. Pomaganie innym – obowiązek czy przyjemność. Dbamy o siebie i przyrodę. Karty pracy. Praca plastyczne- kolorowe pomponiki. Przepis słowno obrazkowy. Wykonanie owocowej tarty. Nakrywanie stołu, wspólny posiłek. Sprzątanie

Str.406-409

 

 

 

 

Odsłony: 845