Program profilaktyczny "Stop cyberprzemocy"

Opublikowano: piątek, 15, wrzesień 2017

 

Program profilaktyczny

„STOP CYBERPRZEMOCY”

Rok szkolny 2017/2018

 

 

Wstęp:

Internet stał się nieodłącznym elementem życia współczesnego człowieka. Szczególną rolę pełni w życiu dzieci i młodzieży, stając się źródłem wiedzy, rozrywki, ale niestety również wielu zagrożeń. Niewłaściwe wykorzystanie Internetu może nieść następujące zagrożenia:

·         dostęp młodych internautów do szkodliwych dla nich treści, takich jak pornografia czy sceny przemocy.

·         zagrożenie zjawiskiem uwodzenia dzieci online i innych form niebezpiecznych kontaktów

·         zagrożenia związane głównie z ochroną prywatności. Należy do nich tzw. seksting, czyli przesyłanie własnych zdjęć o charakterze intymnym

·         uzależnienie dzieci od mediów elektronicznych

·         liczne formy przemocy rówieśniczej online – tzw. cyberprzemocy, które najkrócej definiuje się jako przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Technologie te to głównie Internet oraz telefony komórkowe.

 

Cele programu:

1.      Zapewnienie bezpieczeństwa uczniów on-line.

2.      Uświadomienie skutków nadużywania nowoczesnych środków przekazu – Internetu i telefonów komórkowych;

3.      Wzbogacanie wiedzy na temat prawidłowego i rozsądnego korzystania z Internetu i telefonów komórkowych;

4.      Zwrócenie uwagi na skutki nadmiernego korzystania z komputera, Internetu i telefonu komórkowego dla zdrowia i rozwoju.

5.      Zwrócenie uwagi na problem cyberprzemocy w społeczności szkolnej i poszerzenie wiedzy na temat cyberprzemocy:

·         jakie formy może przyjmować cyberprzemoc,

·         jakie emocje może rodzić cyberprzemoc u jej ofiar, jakie może nieść dla nich konsekwencje,

·         jakie są możliwe konsekwencje przemocy w sieci dla sprawców tego typu działań,

·         jak powinna się zachować ofiara cyberprzemocy i gdzie może szukać pomocy,

·         jak powinni zachowywać się świadkowie cyberprzemocy,

·         jak zachowywać się, by zmniejszyć ryzyko bycia ofiarą cyberprzemocy.

 

Przeznaczenie:

Uczniowie, rodzice i nauczyciele Zespołu Szkół Specjalnych im. Jana Brzechwy w Szamotułach.

Ewaluacja:

Na zakończenie programu uczniowie anonimowo wypełniają ankietę na temat programu i zjawiska cyberprzemocy (załącznik nr 1).

 

Działania skierowane do uczniów:

1.      Zajęcia warsztatowe, pogadanki, filmy na temat właściwego wykorzystywania Internetu, netykiety, zjawiska cyberprzemocy itp.w ramach godzin z wychowawcą oraz na zajęciach informatyki.

2.      Konkursy plastyczne, dotyczące bezpieczeństwa w Internecie.

3.      Zorganizowanie Dnia Bezpiecznego Internetu.

4.      Organizowanie spotkań profilaktycznych ze specjalistami.

5.      Zapoznanie ze zjawiskiem cyberprzemocy i prawnymi konsekwencjami niewłaściwego korzystania z Internetu na łamach gazetki szkolnej.

6.      Przypominanie o zakazie korzystania z telefonów i tabletów na terenie szkoły podczas przerw.

7.      Przygotowanie prezentacji na temat „Bezpieczeństwa w sieci” przez uczniów klas gimnazjalnych.

8.      Umieszczenie w sali komputerowej i bibliotece (dostęp do komputerów) informacji o na temat bezpieczeństwa w sieci.

9.      Uświadomienie konieczności zgłaszania osobom dorosłym informacji o przejawach przemocy w sieci.

Działania skierowane do rodziców:

1.        Organizowanie spotkań informacyjnych, dotyczących tematu bezpieczeństwa internetowego (przedstawiciele Policji, wychowawcy klas).

2.        Przekazywanie informacji na gazetce szkolnej jak również w formie ulotek, plakatów.

3.        Zapoznanie ze stronami pomocowymi i promującymi bezpieczny Internet na szkolnej stronie www.

4.        Aktywne włączanie rodziców we wszystkie działania profilaktyczne podejmowane przez szkołę.

5.        Zapoznanie z procedurami postępowania wobec sprawców stosowania cyberprzemocy.

Działania skierowane do nauczycieli:

1.        Szkolenia Rady Pedagogicznej.

2.        Doskonalenie i dokształcanie zawodowe.

3.        Egzekwowanie zakazu korzystania z telefonów komórkowych i tabletów podczas przerw.

4.        Zdecydowana i natychmiastowa interwencja w przypadku zauważenia lub zgłoszenia cyberprzemocy.

  

Procedura reagowania w szkole w sytuacji cyberprzemocy:

Niezależnie od tego, kto zgłasza przypadek cyberprzemocy, procedura interwencyjna powinna obejmować:

         udzielenie wsparcia ofierze przemocy;

         zabezpieczenie dowodów i ustalenie okoliczności zdarzenia;

         wyciągnięcie konsekwencji wobec sprawcy przemocy oraz praca nad zmianą postawy ucznia.

 

Ustalenie okoliczności zdarzenia

Wszystkie przypadki przemocy, a więc także przemocy z wykorzystaniem mediów elektronicznych, powinny zostać właściwie zbadane, zarejestrowane i udokumentowane.

1.      Jeśli wiedzę o zajściu posiada nauczyciel niebędący wychowawcą, powinien przekazać informację wychowawcy klasy, który informuje o fakcie pedagoga szkolnego i dyrektora.

2.      Pedagog szkolny i dyrektor wspólnie z wychowawcą powinni dokonać analizy zdarzenia   i zaplanować dalsze postępowanie.

3.      Do zadań szkoły należy także ustalenie okoliczności zdarzenia i ewentualnych świadków.

4.      Warto zadbać o udział nauczyciela informatyki w procedurze interwencyjnej, szczególnie na etapie zabezpieczania dowodów i ustalania tożsamości sprawcy cyberprzemocy.

Zabezpieczenie dowodów

1.      Wszelkie dowody cyberprzemocy powinny zostać zabezpieczone i zarejestrowane. Należy zanotować datę i czas otrzymania materiału, treść wiadomości oraz, jeśli to możliwe, dane nadawcy (nazwę użytkownika, adres e-mail, numer telefonu komórkowego itp.) lub adres strony www, na której pojawiły się szkodliwe treści czy profil.

2.      Takie zabezpieczenie dowodów nie tylko ułatwi dalsze postępowanie dostawcy usługi (odnalezienie sprawcy, usunięcie szkodliwych treści z serwisu), ale również stanowi materiał, z którym powinny się zapoznać wszystkie zaangażowane w sprawę osoby: dyrektor i pedagog szkolny, rodzice, a wreszcie policja, jeśli doszło do złamania prawa.

Jak możesz zarejestrować dowody cyberprzemocy?

         Telefon komórkowy

Nie kasuj wiadomości. Zapisuj wszystkie zarówno tekstowe, jak i nagrane na pocztę głosową w pamięci telefonu.

         Komunikatory

Niektóre serwisy pozwalają na zapisywanie rozmów. Możesz również np. skopiować rozmowę, wkleić do dokumentu Word (lub innego edytora tekstu), zapisać i wydrukować.

         Strony serwisów społecznościowych, www

Aby zachować kopię materiału, który widzisz na ekranie, wciśnij jednocześnie klawisze Control i Print Screen, a następnie wykonaj operację „Wklej" w dokumencie Word.

         Czat

Podobnie jak w przypadku stron www, jeśli chcesz zachować kopię materiału, który widzisz na ekranie, wciśnij klawisze Control i PrintScreen, a następnie wykonaj operację „Wklej" w dokumencie Word. Możesz też po prostu wydrukować interesującą cię stronę.

         E-mail

Wydrukuj wiadomość, prześlij ją do nauczyciela lub pedagoga, który zajmuje się ustaleniem okoliczności zajścia. Zachowanie całości wiadomości, a nie tylko samego tekstu jest bardziej pomocne, ponieważ zawiera informacje ojej pochodzeniu. 

Działania wobec sprawcy cyberprzemocy

Gdy sprawca cyberprzemocy jest znany i jest on uczniem szkoły, pedagog szkolny pełniący w szkole rolę koordynatora działań wychowawczych wobec uczniów wymagających szczególnej uwagi powinien podjąć dalsze działania.

1.      Rozmowa z uczniem-sprawcą przemocy o jego zachowaniu:

         celem rozmowy powinno być ustalenie okoliczności zajścia, wspólne zastanowienie się nad jego przyczynami i poszukanie rozwiązania sytuacji konfliktowej;

         • sprawca    powinien    otrzymać    jasny    i    zdecydowany    komunikat o tym, że szkoła nie akceptuje żadnych form przemocy;

         należy omówić z uczniem skutki jego postępowania i poinformować o konsekwencjach regulaminowych, które zostaną wobec niego zastosowane;

         sprawca powinien zostać zobowiązany do zaprzestania swojego działania i usunięcia z sieci szkodliwych materiałów;

         ważnym elementem rozmowy jest też określenie sposobów zadośćuczynienia wobec ofiary cyberprzemocy;

         jeśli w zdarzeniu brała udział większa grupa uczniów, należy rozmawiać z każdym z nich z osobna, zaczynając od lidera grupy;

         nie należy konfrontować sprawcy i ofiary cyberprzemocy. 

2.      Powiadomienie rodziców sprawcy i omówienie z nimi zachowania dziecka:  rodzice sprawcy powinni zostać poinformowani o przebiegu zdarzenia, zapoznani z materiałem dowodowym, a także z decyzją w sprawie dalszego postępowania i podjętych przez szkołę środkach dyscyplinarnych wobec ich dziecka;  w miarę możliwości należy starać się pozyskać rodziców do współpracy i ustalić jej zasady;  warto wspólnie z rodzicami opracować projekt kontraktu dla dziecka, określającego zobowiązania ucznia, rodziców i przedstawiciela szkoły oraz konsekwencje nieprzestrzegania przyjętych wymagań i terminy realizacji zadań zawartych w umowie. 

3.      Objęcie sprawcy opieką psychologiczno-pedagogiczną:  praca ze sprawcą powinna zmierzać w kierunku pomocy uczniowi w zrozumieniu konsekwencji swojego zachowania, w zmianie postawy i po stępowania ucznia, w tym sposobu korzystania z nowych technologii;  jeśli szkoła posiada odpowiednie warunki, pomoc psychologiczna może być udzielona sprawcy na terenie szkoły; w uzasadnionym przypadku można w toku interwencji zaproponować uczniowi (za zgodą rodziców) skierowanie do specjalistycznej placówki i udział w programie terapeutycznym.

Działania wobec ofiary cyberprzemocy

1.      Wsparcie psychiczne

Podobnie jak w przypadku innych form przemocy, ofiara cyberprzemocy potrzebuje pomocy i emocjonalnego wsparcia ze strony dorosłych. Musi także wiedzieć, że szkoła podejmie odpowiednie kroki w celu rozwiązania problemu.

Podczas rozmowy z uczniem - ofiarą cyberprzemocy:

         Zapewnij go, że dobrze zrobił, mówiąc Ci o tym, co się stało.

         Powiedz, że widzisz i rozumiesz, że jest mu trudno ujawnić to, co go spotkało.

         Powiedz mu, że nikt nie ma prawa tak się zachowywać wobec niego.

         Zapewnij go, że szkoła nie toleruje żadnej formy przemocy i że postarasz się mu pomóc, uruchamiając odpowiednie procedury interwencyjne.

         Bądź uważny na pozawerbalne przejawy uczuć dziecka - zażenowanie, skrępowanie, wstyd, lęk, przerażenie, smutek, poczucie winy.

 

2.      Porada

Uczeń będący ofiarą cyberprzemocy powinien otrzymać poradę, jak ma się zachować, aby zapewnić sobie poczucie bezpieczeństwa i nie doprowadzić do eskalacji prześladowania.

Poradź uczniowi, aby:

         Nie utrzymywał kontaktu ze sprawcą, nie odpowiadał na maile, telefony itp.

         Nie kasował dowodów: e-maili, SMS-ów, MMS-ów, zdjęć, filmów i przed stawił je Tobie lub innej osobie dorosłej.

         Zastanowił się nad zmianą swoich danych kontaktowych w komunikatorach, zmianą adresu e-mail, numeru telefonu komórkowego itp.

         Jeśli korzysta z komunikatora, to ustawił go tak, żeby nikt spoza listy kontaktów nie mógł się z nim połączyć.

3.      Monitoring

         Po zakończeniu  interwencji  warto  monitorować sytuację  ucznia sprawdzając, czy nie są wobec niego podejmowane dalsze działania przemocowe bądź odwetowe ze strony sprawcy.

         Rodzice dziecka będącego ofiarą cyberprzemocy powinni być poinformowani o problemie i otrzymać wsparcie i pomoc ze strony szkoły. W rozmowie z nimi pedagog lub wychowawca przedstawiają kroki, jakie zostały podjęte w celu wyjaśnienia zajścia oraz zapewnienia bezpieczeństwa poszkodowanemu uczniowi, a także, jeśli to wskazane, zaproponować rodzicom i dziecku pomoc specjalisty (psychologa, pedagoga).

Ochrona świadków zgłaszających zdarzenie

Profesjonalną opieką należy otoczyć także świadków zdarzenia uczestniczących w ustalaniu przebiegu zajścia. Osoby podejmujące działania interwencyjne muszą mieć świadomość skutków, jakie działania te niosą nie tylko dla ofiar, ale i świadków zdarzeń.

1.      Ważne jest, by w wyniku interwencji nie narazić ich na zemstę i groźby ze strony sprawcy. Osoba, której uczeń zaufał, informując o jakimkolwiek akcie przemocy, a więc także cyberprzemocy, ma obowiązek postępować tak, by swoim zachowaniem i działaniem nie narazić świadka zgłaszającego problem.

2.      Postępowanie interwencyjne wymaga od wyjaśniającego sprawę dyskrecji i poufnego postępowania. Występowaniu w roli świadka często towarzyszą dramatyczne przeżycia - uczniowie boją się, że sami również mogą stać się obiektem prześladowań, obawiają się etykiety „donosiciela". Pedagog powinien wzbudzić swoim zachowaniem zaufanie i poczucie bezpieczeństwa u takiego ucznia oraz wykazać dla niego zrozumienie i empatię.

3.      Niedopuszczalne jest konfrontowanie świadka ze sprawcą, jako metody wyjaśniania sprawy, czy ostentacyjne wywoływanie go z lekcji celem złożenia zeznań, ze względu na bezpieczeństwo i nie narażanie go na odwet ze strony agresora. Nie zadbanie o tego rodzaju podstawowe zasady bezpieczeństwa może sprawić, że następnym razem uczeń nie podejmie działań na rzecz obrony słabszych i pokrzywdzonych i nie zgłosi zagrażającego zdarzenia.

 Jak zachować się wobec świadka zgłaszającego cyberprzemoc:

1. Powiedz, że dobrze zrobił, zgłaszając fakt przemocy.

2. Powiedz, że wymagało to od niego wiele odwagi.

3. Zapewnij o swojej dyskrecji.

4. Nie ujawniaj jego danych, jeśli nie jest to konieczne (np. gdy sprawa została zgłoszona na policję).

5. Pod żadnym pozorem nie konfrontuj go ze sprawcą.

6. Zadbaj o jego bezpieczeństwo, nie upubliczniając jego udziału w sprawie.

 

Sporządzenie dokumentacji z zajścia

1.         Pedagog szkolny zobowiązany jest do sporządzenia notatki służbowej z rozmów ze sprawcą, poszkodowanym, ich rodzicami oraz świadkami zdarzenia. Dokument powinien zawierać datę i miejsce rozmowy, personalia osób biorących w niej udział i opis ustalonego przebiegu wydarzeń.

2.         Jeśli rozmowa przebiegała w obecności świadka (np. wychowawcy), po winien on podpisać notatkę po jej sporządzeniu.

3.         Jeśli zostały zabezpieczone dowody cyberprzemocy, należy je również włączyć do dokumentacji pedagogicznej (wydruki, opis itp.).

Współpraca szkoły z policją i sądem rodzinnym

Praca wychowawcza i profilaktyczna szkoły polega między innymi na utrzymywaniu kontaktów z przedstawicielami organów ścigania oraz z sądem rodzinnym.

Większość przypadków cyberprzemocy nie wymaga powiadamiania sądu rodzinnego czy policji i powinna być rozwiązywana przy użyciu dostępnych szkole środków wychowawczych. Istnieją jednak sytuacje, gdy konieczne staje się zgłoszenie sprawy do sądu rodzinnego, a mianowicie:

1)      jeśli rodzice sprawcy cyberprzemocy odmawiają współpracy lub nie stawiają się do szkoły, a uczeń nie zaniechał dotychczasowego postępowania, dyrektor szkoły powinien pisemnie powiadomić o zaistniałej sytuacji sąd rodzinny, szczególnie jeśli do szkoły napływają informacje o innych przejawach demoralizacji dziecka;

2)      gdy szkoła wykorzysta wszystkie dostępne jej środki wychowawcze (rozmowa z rodzicami, konsekwencje regulaminowe wobec ucznia, spotkania z pedagogiem itp.), a ich zastosowanie nie przynosi pożądanych rezultatów, dyrektor powinien zwrócić się do sądu rodzinnego z wnioskiem o podjęcie odpowiednich środków wynikających z Ustawy o postępowaniu z nieletnimi. W 2004 r. Rada Ministrów przyjęła Krajowy Program Zapobiegania Niedostosowaniu Społecznemu i Przestępczości wśród Dzieci i Młodzieży, który zawiera między innymi moduł Procedury postępowania nauczycieli i metody współpracy szkół z policją ..., w którym przybliżone zostały zadania szkoły w tym zakresie i możliwości jej współpracy z policją, gdy uczeń przejawia zachowania świadczące o demoralizacji bądź popełnia czyn karalny. 

 

Serwisy internetowe przedstawiające problem cyberprzemocy oraz zagadnienia bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w Internecie. 

www.dzieckowsieci.pl

www.saferinternet.pl

www.sieciaki.pl

www.cyberprzemoc.pl

www.helpline.org.pl

www.dyzurnet.pl

www.cyberbullying.org

www.stopcyberbullying.org

 

Załącznik nr 1

ANKIETA NA TEMAT ZJAWISKA CYBERPRZEMOCY

 

Celem ankiety jest poznanie Twojej opinii na temat cyberprzemocy, w związku

z realizowanym w szkole program ”STOP CYBERPRZEMOCY”.

Ankieta jest anonimowa, proszę o szczere odpowiedzi.

 

1.      Jak oceniasz realizowany w szkole program „Stop Cyberprzemocy”?

a)      źle

b)      dobrze

c)      bardzo dobrze

d)      nie mam zdania

 

2.      Czy realizowany program poszerzył Twoją wiedzę na temat bezpiecznego korzystania z Internetu?

a)      tak

b)      nie

c)      nie mam zdania

 

3.      Ile czasu dziennie spędzasz korzystając z Internetu?

a)      1 – 2 godziny

b)      2 – 3 godziny

c)      3 i więcej

 

4.    Czy wiesz, czym jest cyberprzemoc?

a)      tak, wiem

b)      nie

c)      nie mam zdania

 

5.    Czy doświadczyłeś /-aś przemocy w sieci ( np. w postaci wulgarnego wyzywania, poniżania, zastraszania, ośmieszania, etc.) ?

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

6. Jakiego rodzaju była to przemoc?

a)      rozsyłanie kompromitujących materiałów

b)      rozsyłanie treści prywatnych

c)      włamania / kradzież kont

d)      tworzenie kompromitujących i ośmieszających stron internetowych

e)      wulgaryzmy stosowane względem mojej osoby

f)       poniżanie

g)      zastraszanie

h)      ośmieszanie

i)        szantaż

j)        inne (jakie?)..................................................................................................................................................

 

7. Do kogo zwróciłbyś /zwróciłabyś się o pomoc w przypadku, gdybyś stał /-a się ofiarą cyberprzemocy?

a)      kolegi / koleżanki

b)      rodziców

c)      rodzeństwa

d)      nauczyciela

e)      psychologa szkolnego

f)       pedagoga szkolnego

g)      policji

h)      nikogo

i)        inne

 

8. Jakie są Twoje odczucia wobec cyberprzemocy?

a)      to nic takiego, ignoruję ją całkowicie

b)      czasami dla żartu, to nic takiego

c)      nie mam nic przeciwko

d)      przejmuję się i szukam pomocy

e)      inne (jakie?)...................................................................

 

9. Do czego, Twoim zdaniem, może doprowadzić cyberprzemoc?

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

10. Czy wbrew Twojej woli wykonano Tobie zdjęcie lub film?

a)      tak

b)      nie

c)      nie przypominam sobie

 

11.  Czy słyszałeś/-aś którejś z wymienionych organizacji i serwisach internetowych, które udzielają pomocy w sytuacji zetknięcia się z cyberprzemocą?

a)     tak, znam           

b)     nie, nie znam

 

12. Jeśli tak, to o której z poniższych organizacji i serwisach  internetowych słyszałeś/-aś?

a)    Fundacja Dzieci Niczyje              

b)    Akademia Bezpiecznego Internetu                      

c)    Helpline.org                     

d)    Kampania społeczna „Dziecko w sieci”              

e)    Dyżurnet.pl                      

f)    Safer Internet

g)    Sieciaki.pl                      

 

Dziękuję za wypełnienie ankiety

 

 

Żródło – zasoby Internetu, materiały ze szkolenia „Profilaktyka cyberprzemocy”, AiA Doradztwo i Edukacja Psychologiczna Sp. z o.o.

 

Opracowała: Agnieszka Człapka

 

 

 

Odsłony: 39